Wat de nieuwe stikstofplannen kunnen betekenen voor Goeree-Overflakkee

Stikstof
Stikstof is op zichzelf geen schadelijke stof. Het probleem ontstaat wanneer er te veel bepaalde stikstofverbindingen in de natuur terechtkomen. Een deel daarvan komt vrij als ammoniak, vooral uit de landbouw. Andere stikstofoxiden komen onder meer vrij door verkeer en industrie.

Wanneer stikstof op natuurgebieden terechtkomt, kan de bodem te voedselrijk en zuurder worden. Planten die goed groeien op voedselrijke grond kunnen daardoor zeldzame planten verdringen. Dat heeft ook gevolgen voor insecten en dieren die van deze planten afhankelijk zijn.

De gevolgen zijn niet overal hetzelfde. Sommige natuurgebieden zijn gevoeliger voor stikstof dan andere. Ook speelt mee dat stikstof zich in de bodem over langere tijd kan ophopen. Daardoor kan natuur nog lange tijd gevolgen ondervinden nadat de uitstoot is verminderd.

Keerpunt
De huidige stikstofcrisis kreeg in Nederland een belangrijk juridisch keerpunt op 29 mei 2019. De Raad van State oordeelde toen dat het Programma Aanpak Stikstof, het zogenoemde PAS, niet gebruikt mocht worden voor vergunningen.

Onder het PAS konden activiteiten worden toegestaan terwijl de overheid ervan uitging dat toekomstige maatregelen de stikstofuitstoot zouden verminderen. Volgens de rechter was onvoldoende zeker dat die maatregelen de natuur zouden beschermen. Daarmee kwam een belangrijk deel van de vergunningverlening onder druk te staan.

De uitspraak had gevolgen voor projecten in onder meer de bouw, landbouw en infrastructuur. Sindsdien zoekt de overheid naar een manier om natuurherstel en economische activiteiten met elkaar te verenigen.

Nieuwe koers
Het kabinet kiest inmiddels voor een andere aanpak. Het wil minder nadruk leggen op de hoeveelheid stikstof die uiteindelijk in een natuurgebied terechtkomt en meer op het verminderen van de uitstoot bij de bron. Voor de landbouw is het doel om de uitstoot van ammoniak in 2035 met 42 tot 46 procent te verminderen ten opzichte van 2019. Voor industrie en vervoer geldt een reductiedoel van 50 procent.

Het kabinet heeft voor de uitvoering van het pakket 20 miljard euro beschikbaar gesteld. Het geld is onder meer bedoeld voor maatregelen op landbouwbedrijven, natuur en het vrijwillig beëindigen van bedrijven. Ook wil het kabinet de vergunningverlening weer op gang brengen.

In de nieuwe plannen wordt meer nadruk gelegd op de uitstoot van afzonderlijke bedrijven. Boeren zouden daarbij meer ruimte krijgen om zelf te bepalen hoe zij hun uitstoot verminderen. Vanaf 2035 moeten voor landbouwbedrijven grenzen gaan gelden voor de uitstoot. Voor verschillende sectoren wordt nog gewerkt aan de precieze normen.

Goeree-Overflakkee
Voor Goeree-Overflakkee is de situatie anders dan in gebieden met een hoge concentratie van veehouderijen. Op het eiland is relatief veel akkerbouw en minder veehouderij. Volgens het gemeentebestuur vraagt dat om een aanpak die rekening houdt met de kenmerken van het gebied.

Het college schrijft in de beantwoording van schriftelijke vragen van het CDA dat de gemeente en de provincie Zuid-Holland willen dat de landelijke plannen lokaal worden uitgewerkt. Daarbij kijken zij onder meer naar de natuurgebieden Duinen Goeree en de Kwade Hoek.

Volgens de gemeente laat de AERIUS Monitor, een landelijk rekeninstrument waarmee wordt berekend waar en hoeveel stikstof op natuur terechtkomt, zien dat de stikstofbelasting op de Kop van Goeree relatief beperkt is. Daarom wil het college bij de provincie en het Rijk bepleiten dat de indeling van gebieden zoveel mogelijk aansluit bij de werkelijke belasting en de toestand van de natuur.

Zorgen over mest
Een ander punt waar de gemeente zich zorgen over maakt, is de voorgestelde 25-kilometergrens voor mest. Het kabinet wil dat melkveehouders hun mest vooral afzetten bij akkerbouwers binnen 25 kilometer van hun bedrijf. Het doel is om mest en landbouwgrond meer bij elkaar in de buurt te houden.

Volgens de gemeente kan dat grote gevolgen hebben voor Goeree-Overflakkee. Op het eiland is veel akkerbouw en relatief weinig veehouderij. Akkerbouwers zijn daarom voor een deel afhankelijk van organische mest van buiten het eiland. De gemeente vreest dat een strikte grens kan leiden tot een tekort aan geschikte mest. Dat kan gevolgen hebben voor de bodem en de waterkwaliteit.

De gemeente wil daarom dat bij de uitwerking rekening wordt gehouden met de situatie op Goeree-Overflakkee. De precieze uitwerking van de maatregel is nog niet definitief.

Protesten
De landelijke plannen leiden opnieuw tot protesten. Op 27 juli 2026 demonstreerden boeren op verschillende plaatsen in Nederland tegen het stikstofbeleid. Op 14 augustus kwamen honderden boeren naar Den Bosch uit protest tegen het voorgenomen intrekken van de natuurvergunningen van vijf pluimveehouders.

De protesten gaan niet alleen over de uitstootregels. In de landbouw bestaan ook zorgen over de toekomst van bedrijven, investeringen en bedrijfsopvolging. Veel boeren hebben investeringen gefinancierd met leningen. Veranderende regels kunnen daardoor ook gevolgen hebben voor hun financiële ruimte. Banken beoordelen zelf of een bedrijf financieel levensvatbaar blijft. De overheid kan via regelingen en subsidies helpen, maar heeft geen directe invloed op de afspraken tussen boeren en hun banken.

Een deel van de boeren vindt bovendien dat de lasten niet eerlijk over verschillende sectoren worden verdeeld. De overheid stelt daartegenover dat landbouw, industrie en vervoer allemaal moeten bijdragen aan het verminderen van de stikstofuitstoot.

Gemeente wil invloed houden
Het gemeentebestuur van Goeree-Overflakkee zegt de uitvoering van de landelijke plannen samen met de provincie en de agrarische sector te willen oppakken. Volgens het college zijn hierover afspraken gemaakt. Zo zouden provinciale ambtenaren geen boerenbedrijven bezoeken zonder voorafgaande afstemming met de gemeente.

Het bestaande Gebiedsplan Goeree-Overflakkee blijft volgens het college het vertrekpunt. De gemeente wil daarnaast gegevens over de stikstofbelasting en de lokale natuur gebruiken in gesprekken met provincie en Rijk. Volgens het college moet bij de uitvoering van de landelijke plannen rekening worden gehouden met de kenmerken van Goeree-Overflakkee.

De komende tijd moet duidelijk worden hoe het kabinet de landelijke plannen precies in wet- en regelgeving omzet. Ook moet blijken welke gevolgen de maatregelen daadwerkelijk hebben voor landbouwbedrijven, natuur en andere activiteiten op Goeree-Overflakkee.