Mieke hielp 130 asielzoekers aan een baan op Goeree-Overflakkee

Vorig jaar mei kreeg ze via uitzendbureau Randstad een opdracht om in een half jaar twaalf bewoners aan betaald werk te helpen. Het werden er vijftig. Door het succes werd haar opdracht verlengd. En inmiddels staat de teller zelfs op 130.

Randstad helpt diverse gemeenten en het COA bij het zoeken naar werk voor nieuwkomers. Goeree-Overflakkee loopt voorop. Bijna geen enkele andere gemeente in Nederland lukt het om zo snel en zo veel asielzoekers aan werkgevers te koppelen. Wat is het geheim van Mieke de matchmaker?

'Geen hogere wiskunde'
Ze noemt het zelf ‘geen hogere wiskunde’. “Gewoon doen. Niet te lang praten. Problemen die je onderweg tegenkomt, los je onderweg op.” Mieke studeerde toegepaste psychologie en werkt al dertig jaar als arbeidsbemiddelaar. Eerst voor bijstandsgerechtigden in de Hoeksche Waard, de laatste 16 jaar als zelfstandige in de hele regio.

Nu helpt ze de gemeente Goeree-Overflakkee. Mieke had nog nooit eerder met asielzoekers gewerkt. Ze vindt dat juist een leuke uitdaging. Er was geen vast plan en ze krijgt veel vrijheid.

Voor haar komst hadden vijf asielzoekers al een baan op het eiland gevonden. “Het eerste wat ik heb gedaan is die werkgevers opzoeken. Hoe bevalt het? Zou je er misschien nog één willen, of twee? En bij wie zou ik ook eens kunnen aankloppen?” Zo groeide haar netwerk van werkgevers.

Sommige bedrijven hebben geen interesse. Andere ondernemers zijn wel nieuwsgierig, maar zien op tegen de regels, administratie en vergunningaanvragen. Mieke noemt dat koudwatervrees. “Vaak weten ze niet precies wat er mag, vrezen ze extra werk of vragen ze zich af of de taal voor problemen op de werkvloer kan zorgen.”

Tuindersdochter
Mieke probeert die onzekerheid weg te nemen. Ze helpt bijvoorbeeld met de aanvraag van een tewerkstellingsvergunning. Ook bereidt ze gesprekken voor en blijft na plaatsing het vaste aanspreekpunt. Haar eigen achtergrond helpt daarbij. “Ik ben ondernemer en tuindersdochter. Dat geeft sommige werkgevers extra vertrouwen.”

Als ze weet wat een ondernemer nodig heeft, gaat ze op zoek naar een geschikte bewoner. Dat doet ze samen met een woonbegeleider van het COA, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers.

Asielzoekers mogen in Nederland sinds 1998 betaald werken. Eerst alleen seizoensarbeid, later ook alle soorten werk tot 24 weken per jaar. Sinds 2023 kunnen asielzoekers in principe het hele jaar werken, mits hun procedure zes maanden loopt en de werkgever een tewerkstellingsvergunning heeft. De asielzoeker heeft dezelfde arbeidsvoorwaarden en beloning als andere werknemers. Wie een inkomen heeft, draagt een deel af aan de opvang. Voor statushouders gelden andere regels: zij hebben al een verblijfsvergunning en mogen vrij werken in Nederland. Een werkgever hoeft voor hen geen tewerkstellingsvergunning aan te vragen.

Op de Flakkeese opvangboten wonen 270 asielzoekers. De meesten komen uit Syrië. Anderen komen uit Afrikaanse landen, zoals Eritrea, Ethiopië, Nigeria en Sudan. Volgens Mieke zijn ook de eerste Palestijnen aangekomen.

De bewoners verschillen sterk in opleiding en werkervaring. Sommigen hebben weinig onderwijs gevolgd. Anderen hebben een hoge opleiding afgerond. Ook zijn er bewoners die jarenlang hebben gewerkt als schilder, kok, monteur of engineer.

'Ik zoek de win-win'
Mieke probeert voor iedereen geschikt werk te vinden. “Het is zonde als je een vakman eten laat bezorgen. Ik zoek de win-win. Het werk moet ook later goed op zijn cv staan.”

Volgens Mieke staan de bewoners te trappelen om te werken. “Ik ging altijd op een vast moment naar de boten. Dat hadden ze snel door. Elke week stonden ze me op te wachten met een eenvoudig cv en de vraag: heb je al werk voor me? Op een gegeven moment had ik meer kandidaten dan vacatures.”

Ze hielp mensen aan werk in de horeca, de landbouw, bij een jachthaven en in een bakkerij. Taal is volgens haar bijna nooit een probleem. Bewoners die goed Engels spreken, kunnen bijvoorbeeld in een restaurant bedienen. Wie weinig Nederlands of Engels spreekt, kan in de keuken beginnen of afwassen. Een bakker gebruikt nu een oortje dat gesprekken vertaalt.

Ze benadrukt dat de asielzoekers niet alleen willen werken omdat ze zich vervelen. “Ze willen ergens bij horen, de taal leren, iets terugdoen voor de samenleving. Het zijn fundamentele behoeftes: meedoen, je eigen geld verdienen en een toekomst opbouwen. Als je jarenlang zonder werk in een opvang verblijft, kan je apathisch of ongemotiveerd raken. Ik wil dat voorkomen en ben ervan overtuigd dat er voor iedereen een plek is.”

Stevige hand
Ook de bewoners kunnen altijd bij Mieke terecht. Ze begeleidt ze op hun eerste werkdag. En vertelt ze over de Nederlandse cultuur en gewoontes. “Ik leer ze dat we hier een stevige hand geven en elkaar in de ogen kijken. En dat als je werk om 08:00 uur begint, je al tien minuten van tevoren aanwezig moet zijn. Als je ze dat niet vertelt, doe je ze tekort.”

Mieke helpt soms ook heel praktisch. Als ze vier asielzoekers bij een tuinder aan het werk helpt, laat ze zelf zien hoe ze moeten schoffelen. “Ik was weer even veertig jaar terug in de tijd,” lacht de tuindersdochter.

Sommige mannen moeten op hun eerste werkdag een uur naar hun werk fietsen. Mieke rijdt dan even langs of alles goed is gegaan. “Ik vertrouw erop, maar wil het ook met eigen ogen zien. Ze waren er.”

Ergens anders wonen
De meeste mensen blijven aan het werk. Soms vertrekt iemand omdat hij toestemming krijgt om in Nederland te blijven. Iemand kan dan bijvoorbeeld ergens anders een woning krijgen.

Eén werknemer had ernstige rugklachten. Daardoor was hij niet geschikt voor het werk in een restaurant. In zo'n geval zegt Mieke eerlijk dat stoppen beter is.

De gemeente Goeree-Overflakkee vangt al twee jaar bijna 300 asielzoekers op, verspreid over twee asielboten. Eind deze maand sluit de opvang bij het Havenhoofd in Middelharnis. De ongeveer 150 asielzoekers worden verspreid over andere opvanglocaties in Nederland. Bewoners die in de omgeving werken, verhuizen naar een opvangschip in Stellendam. Dit schip blijft daar de komende twee jaar nog liggen en kan maximaal 140 asielzoekers opvangen. De opvang vindt plaats in het kader van de Spreidingswet, die gemeenten verplicht asielzoekers op te vangen. Omdat de gemeente nu niet voldoet aan de wettelijke opgave, wordt gezocht naar een oplossing voor de langere termijn.

Eind september stopt haar opdracht op het eiland. Dan heeft ze bijna de helft van alle asielzoekers aan een baan geholpen. Even dreigden de bewoners die baan weer te verliezen. Het nieuwe gemeentebestuur wil namelijk geen tijdelijke opvang meer op het eiland.

Het COA vroeg de gemeente om toch één boot te houden. Daarom blijft in Stellendam een boot voor 140 asielzoekers. Alle asielzoekers die werken, worden daar geplaatst. Zo kunnen zij hun baan houden en raken werkgevers hun personeel niet kwijt.

Mieke: “Het zijn niet meer ‘mensen van de boot’, maar collega’s op wie wordt gerekend. Ze kunnen niet meer gemist worden.”

Nieuwe opdracht in Rotterdam
Na haar werk op Goeree-Overflakkee begint Mieke aan een nieuwe opdracht. Ze gaat via Randstad aan de slag in Rotterdam. Daar gaat ze op zoek naar werkgevers met minstens vijf vacatures. Ze verwacht banen te vinden in onder meer distributie, logistiek, productie en horeca.

“Maar er zijn ook asielzoekers die bij drukkerijen en schildersbedrijven aan de slag kunnen. Ik ben van plan meet-and-greets te gaan organiseren, om mensen met elkaar te laten kennismaken. Werkgevers die op zoek zijn naar arbeidskrachten, kunnen zich bij mij melden,” lacht ze.

(Volgende week deel 2 over het werk van asielzoekers op Goeree-Overflakkee. Dat artikel gaat over een succesvolle match bij een jachthaven)