Aan de Zuid-Hollandse kust zijn op zaterdag 24 en zondag 25 oktober twee levende bruinvissen aangespoeld. De dieren werden gevonden bij Ouddorp en Rockanje, tijdens stormachtig weer. Vrijwilliger Ad van den Berge van Eerste Hulp bij Zeezoogdieren (EHBZ) verleende eerste hulp. Beide bruinvissen zijn overgebracht naar opvangcentrum SOS Dolfijn.
Levende bruinvissen die op het strand terechtkomen, zijn zeldzaam. "Er stranden een paar honderd bruinvissen per jaar op de kust. Dat zijn allemaal dode dieren. Maar levend, dat is heel zeldzaam", zegt Van den Berge in een interview in het programma 'Lunchbreak' op Radio Rijnmond.
Moeite met zwemmen
De eerste bruinvis werd zaterdag gevonden bij Ouddorp. Volgens Van den Berge kon het dier niet zelfstandig terugzwemmen naar zee. Omstanders probeerden het dier terug het water in te duwen.
Dat kan gevaarlijk zijn, waarschuwt Van den Berge. Een bruinvis moet zelf kunnen zwemmen om zijn ademhaling goed te regelen. Als het dier niet zelfstandig overeind kan blijven en op zijn zij of rug terechtkomt, bestaat het risico dat er water in de longen komt. Ook zijn de huid en spieren van bruinvissen kwetsbaar.
Van den Berge trof de bruinvis later opnieuw aan langs de kust. Hij bracht het dier voorzichtig naar een rustige plek met water, waar hij wachtte op de ambulance van SOS Dolfijn. Tot de aankomst van de hulpverleners hield hij de bruinvis in de gaten en zorgde hij ervoor dat de huid vochtig bleef.
Volgens Van den Berge ademde de bruinvis aanvankelijk ongeveer twintig keer per minuut, veel vaker dan normaal. Door de rust te bewaren en omstanders op afstand te houden, daalde de ademhaling later naar vier à vijf keer per minuut. "We hebben hem uiteindelijk rustig kunnen krijgen naar vier à vijf keer. Dat is al een hele overwinning", vertelt hij in het interview.
Opvangcentrum
De bruinvis, een volwassen vrouwtje van meer dan anderhalve meter lang, verblijft inmiddels in het opvangcentrum. Het dier heeft voortdurend ondersteuning in het water nodig om niet om te vallen. Volgens SOS Dolfijn zijn er ook tekenen van herstel: de bruinvis zwemt af en toe korte stukjes mee en heeft de eerste visjes gegeten. Bloedonderzoek moet meer duidelijkheid geven over haar conditie.
De bruinvis heeft de naam Marjolein gekregen, naar de vrouw van Van den Berge. Hij mocht de naam kiezen omdat het bijzonder is dat in korte tijd twee levende bruinvissen zijn opgevangen. Volgens hem doet de eigenzinnige aard van het dier hem denken aan zijn vrouw.
Kritieke toestand
Op zondagochtend werd bij Rockanje een tweede levende bruinvis gevonden. Ook dit dier werd opgevangen door Van den Berge, die de eerste zorg verleende voordat de ambulance van SOS Dolfijn arriveerde.
Het gaat om een vrouwtje van ongeveer 1,20 meter lang. De reis naar het opvangcentrum viel haar zwaar. Uit de eerste bloedonderzoeken bleek dat haar toestand kritiek was. Volgens Van den Berge leefde het dier maandagochtend nog en had ze zelfstandig vis gegeten.
Dat ze vis at, is een gunstig teken, maar zegt niet dat ze buiten gevaar is. SOS Dolfijn houdt haar toestand nauwlettend in de gaten en onderzoekt welke zorg ze nodig heeft.
De twee bruinvissen worden in het opvangcentrum voortdurend begeleid. Medewerkers en vrijwilligers ondersteunen de dieren in het water, zodat ze niet omvallen. Het doel is dat ze hun spieren weer kunnen gebruiken en uiteindelijk zelfstandig kunnen zwemmen. Of en wanneer de dieren kunnen terugkeren naar zee, is nog niet bekend.
Afstand houden
Van den Berge roept mensen die een aangespoelde bruinvis aantreffen op om het dier niet zelf terug te duwen in zee. "Die dachten dat ze goed werk deden, maar dat is meestal niet het geval", zegt hij over de omstanders bij Ouddorp. "Blijf eraf en vraag wat je het beste kunt doen."
Wie een levende bruinvis op het strand ziet, kan het beste afstand houden en direct de bevoegde hulpverleners waarschuwen. Rust is belangrijk, omdat extra drukte en geluid de stress bij het dier kunnen vergroten.