Op zaterdag 24 oktober 2026 is het de Nacht van de Nacht. Tijdens het jaarlijkse evenement vragen de Natuur en Milieufederaties aandacht voor lichtvervuiling en het belang van een donkere nacht.
Het is de 22e keer dat de Nacht van de Nacht wordt gehouden. Honderden bedrijven en gemeenten doen de verlichting van gebouwen en reclames uit. Ook worden door het hele land activiteiten georganiseerd in het donker, zodat inwoners kunnen ervaren hoe donker de nacht kan zijn.
Volgens de organisatie achter de landelijke campagne is er sprake van een groeiend probleem door overbodige verlichting. Daardoor zijn er steeds minder plekken waar het 's nachts echt donker is. Zelfs boven natuurgebieden is soms een lichtgloed zichtbaar door verlichting van wegen, gebouwen en kassen.
Gevolgen van kunstlicht
Kunstlicht kan gevolgen hebben voor mensen. Volgens het RIVM kan het leiden tot lichthinder en slaapverstoring. Uit onderzoek dat in 2025 werd gepubliceerd, blijkt dat 2,5 procent van de Nederlanders ernstige lichthinder ervaart in en rond de woning. Straatverlichting, koplampen en buitenlampen worden genoemd als meest hinderlijke lichtbronnen.
Ook dieren ondervinden gevolgen. Insecten worden aangetrokken door lampen en vallen daardoor gemakkelijker ten prooi aan andere dieren. Trekvogels kunnen door felle verlichting gedesoriënteerd en uitgeput raken. Sommige vleermuissoorten mijden juist verlichte gebieden, waardoor hun vliegroutes veranderen. Zo kan nachtelijke verlichting het natuurlijke evenwicht verstoren.
Naast de gevolgen voor mens en dier wil de organisatie ook aandacht vragen voor energiebesparing door onnodige verlichting te verminderen.
Op de lichtemissiekaart van de Atlas Leefomgeving is te zien waar in Nederland 's nachts relatief veel kunstlicht wordt uitgestraald. De Nederlandse kaart is samengesteld door het RIVM op basis van satellietmetingen. Op Goeree-Overflakkee is relatief veel lichtemissie te zien rond Middelharnis en Sommelsdijk. Bij de kassen in de omgeving van Oude-Tonge is op de kaart ook een duidelijke piek te zien.
Activiteiten in het donker
Op het eiland organiseert Staatsbosbeheer een wandeling door het donker in natuurgebied De Punt. Ook in Middelharnis kunnen inwoners het donker op een andere manier ervaren tijdens een stiltewandeling met Willy Visser. Zij organiseert al vijftien jaar een wandeling op de Dag van de Stilte en doet dat de laatste drie jaar ook tijdens de Nacht van de Nacht. Voor haar hangen stilte en duisternis nauw met elkaar samen.
“Persoonlijk vind ik dit heel belangrijk omdat er veel te veel lawaai is: overal muziek in winkels, als je wacht aan de telefoon et cetera. Ook in de avond en nacht is er te veel licht, denk aan reclames en lichten in winkels en bedrijven. Waar is het nog donker om ons heen? We hebben het donker nodig voor onszelf en voor het dierenwelzijn”, vertelt Visser.
In de vijftien jaar dat ze de wandelingen houdt, hoort ze vooral dat deelnemers de stilte rustgevend vinden. “Ze zeggen dat alle zintuigen meer openen en dat ze in het donker zo veel beter de omgeving kunnen waarnemen. In het donker ervaar je de stilte en de natuur bewuster en intensiever.” Ze hoopt dat deelnemers zich door de wandeling meer bewust worden van het belang van donker en stilte voor “de mens, de dieren en de aarde”.
Ook in Ooltgensplaat staan activiteiten in het teken van de nacht. De Bûûtenplaets organiseert dit jaar voor het eerst samen met het Raadhuis activiteiten tijdens de Nacht van de Nacht. “De voorgaande jaren organiseerde de Bûûtenplaets wel activiteiten tijdens de Nacht op hun terrein. Dit jaar benaderde de voorzitter van het bestuur van de Bûûtenplaets het Raadhuis om iets samen te organiseren”, vertelt Marina Fidder van het Raadhuis. “Omdat het Raadhuis als educatief centrum graag de kennis van de historie én de natuur rondom Ooltgensplaat wil vergroten, doen we hier graag aan mee.”
Bezoekers kunnen mee met een rondvaart onder de sterrenhemel, een rondleiding door het Raadhuis bij kaarslicht volgen en vleermuizen en nachtvlinders spotten. Beide organisaties willen bezoekers laten zien welke rol de nacht speelt in de natuur en in het leven van mensen.
“Vleermuizen, uilen en nachtvlinders worden dan actief en kunnen zo op hun prooi gaan jagen of een partner zoeken. En op ons brein heeft het donker van de nacht vaak een rustgevend effect, we ‘voelen’ dat het langzamerhand tijd wordt om te gaan slapen.”
De organisaties hopen dat bezoekers zich bewuster worden van het belang van de nacht en tegelijkertijd “een hele bijzondere ervaring beleven”.
