Goeree-Overflakkee staat bekend om zijn rust, ruimte en uitgestrekte polderlandschap. Maar achter de dijken en in de dorpskernen schuilt een enorme rijkdom aan historie, kunst en tradities. Om deze culturele schatten zichtbaar te houden en de krachten te bundelen, organiseerde de Culturele Raad Goeree-Overflakkee een netwerkbijeenkomst op woensdag 11 november 2026 in Ooltgensplaat.
Vertegenwoordigers van verschillende verenigingen en stichtingen kwamen samen voor een gevarieerde en inspirerende bijeenkomst vol verhalen, passie en plannen voor de toekomst.
Het officiële programma begon met een welkom door Arthur Broek van de Culturele Raad. Hij benadrukte het vriendschappelijke en collegiale karakter van de bijeenkomst: "Dit is geen studiedag, maar je zou het bijna kunnen zien als een soort bedrijfsuitje. We zijn allemaal collega's van elkaar in hetzelfde veld. Het is goed om van elkaar te horen waar we mee bezig zijn en wat we nodig hebben."
Hij wees er ook eerlijk op dat het culturele veld op het eiland vergrijst en dat er grote behoefte is aan de instroom van jongere vrijwilligers. Vervolgens droeg hij het stokje over aan zo'n jonge vrijwilliger: dagvoorzitter Lars van de Groef van 26 jaar. Hij zit ook in de Culturele Raad en heeft de portefeuille jongeren en muziek. Met een knipoog stelde hij de zaal op haar gemak: "Vergeleken met mij is misschien de helft in de zaal al een soort cultureel erfgoed, maar wat mooi dat cultureel erfgoed vandaag zo centraal staat!"
Wethouder Ward Meijroos ging vervolgens in op het belang van kunst, cultuur en erfgoed. Volgens hem geven zij identiteit aan de dorpen. "Ze maken ons trots op de plek waar we wonen en vertellen waar we vandaan komen. Cultuur brengt mensen bij elkaar en zorgt voor ontmoeting. Dat sociale aspect levert onbetaalbaar veel op."
Ward Meijroos laat een door AI-bewerkte foto zien.
Stichting Goereese Gemeenschap De stichting die het eerste blok presentaties aftrapte, was Stichting Goereese Gemeenschap. Voorzitter André Kastelein vertelde over het ontstaan in de jaren zestig. Destijds ontstond er protest tegen plannen om historische panden in de Pieterstraat te slopen. De protesten slaagden en Goedereede werd een beschermd stadsgezicht.
De stichting beheert tegenwoordig de Toren van Goedereede met daarin het Torenmuseum. De ongeveer 5.000 bezoekers per jaar vinden daar een vuurtorententoonstelling, archeologische vondsten en een van de grootste carillons van Nederland.
Een plan waar de stichting zich al lang mee bezig houdt, is het openstellen van de historische vuurtoren van Ouddorp voor publiek. Kastelein noemt het een slepende juridische strijd, met onder meer rechtszaken rondom stikstof en privacy.
Ook had hij de tip voor de andere aanwezigen om subsidie aan te vragen bij de Stichting Paul van Hessenfonds. Dit fonds subsidieert sociaal-culturele projecten op Goeree-Overflakkee.
Stichting Visserij Historie Middelharnis De tweede stichting van de dag was Stichting Visserij Historie Middelharnis. Volgens penningmeester Jan Verhage vormde de visserij eeuwenlang het hart van Middelharnis. De stichting koestert deze historie en bezit het historische vissersschip de MD3, een authentieke schokker uit 1883 die dienst deed als torpedistenschip, vissersvaartuig en recreatieschip.
Om de kostbare restauratie van de MD3 te bekostigen, heeft de stichting 18 scheepsparten uitgegeven van € 500,- per stuk, waarvan er inmiddels 12 zijn verkocht. De restauratie vordert gestaag: er is een eikenhouten roer geplaatst, de mast is gekeurd en binnenkort krijgt het schip grote zeezwaarden.
Naast de MD3 beschikt de stichting over de roeisloep Cornelis (genoemd naar scheepsbouwer Cornelis Verolme), waarin wekelijks een damesteam naar het havenhoofd roeit. De stichting droomt van een vast visserijcentrum rondom de Menheerse Werf in Middelharnis, waar onder meer educatie kan worden gegeven.
Archeologische en Historische Vereniging De Motte Annet van Eersel is voorzitter van de Archeologische en Historische Vereniging De Motte. Deze vereniging geeft het tijdschrift De Ouwe Waerelt uit en organiseert lezingen, gastlessen en tentoonstellingen.
Presentatie De Motte.
Sinds het Europese Verdrag van Malta (1992) mogen amateurarcheologen niet meer zelfstandig opgraven. Toch helpen de vrijwilligers van De Motte regelmatig professionele archeologen bij het schoonmaken, beschrijven en determineren van vondsten. Zo zijn ze in het verleden betrokken geweest bij opgravingen in Berboutsmoer, Het Flauwe Werk en een Romeinse nederzetting bij Goedereede.
Stichting Kasteel Spreeuwenstein Bert Tuk, voorzitter van Stichting Kasteel Spreuwenstein, presenteerde de plannen voor de kasteelberg (motte) in Ouddorp. Het terrein omvat een middeleeuwse heuvel en voorburcht. De stichting onderhoudt het perceel zonder kunstmest, waardoor zeldzame orchideeën en weidebloemen terugkeren.
De droom van de stichting is om het terrein te transformeren tot een openbaar landschapspark met een werkschuur, ontmoetingsruimte en een kleine reconstructie van een mottekasteel. De voorzitter gaf aan dat de plannen momenteel stuiten op bezwaren van de provincie Zuid-Holland: "De provincie ziet helaas vooral bedreigingen en nog niet de kansen. Wij willen samen met de gemeente en lokale partners een prachtig landschapspark maken waar inwoners en toeristen van de middeleeuwse historie kunnen genieten."
Eilandbeelden: zorg voor kunst in de openbare ruimte De werkgroep Eilandbeelden gaf een fotografisch overzicht van de vele standbeelden en kunstwerken op Goeree-Overflakkee: van zeventiende-eeuwse beelden op het oude raadhuis van Middelharnis tot het Watersnoodmonument in Stellendam.
De organisatie vraagt de gemeente dringend om aandacht voor goed onderhoud en een doordachte plaatsing van beelden. Verkeerde verf, vorstschade of ongelukkige hekwerken kunnen de uitstraling van kunstwerken aantasten. Eilandbeelden adviseerde de gemeente om een gespecialiseerde onderhoudsploeg aan te stellen die zorg draagt voor het behoud van alle kunst in de openbare ruimte. Wethouder Meijroos beloofde aansluitend dat deze onderhoudsploeg er inderdaad aankomt.
De leugenbank Met deze presentatie kwam er een einde aan het eerste blok. De volgende serie begon met een impressie van de toneelgroep van het Streekmuseum over de leugenbank. Uiteraard in het Flakkees lieten zij horen hoe het er in vele dorpen van het eiland op zulke bankjes al generaties lang aan toe gaat. De laatste nieuwtjes, al dan niet waarheidsgetrouw, worden hier uitgewisseld tussen de mannen op leeftijd. Het bracht het gezelschap op het idee om subsidie aan te vragen om het bankje ("zo rot als een mispel") te laten opknappen en als erfgoed te laten aanmerken.
Stichting Tof Eiland Mooi aansluitend op dit dialect presenteerde Alex van Kampen de activiteiten van Stichting Tof Eiland (voorheen Trots op Flakkee / TOF). De stichting brengt jaarlijks een gratis magazine uit in een oplage van 5.000 exemplaren met daarin "positieve verhalen" over het eiland.
Het nieuwste speerpunt van de stichting is een meerjarenproject gericht op het behoud van het Flakkeese dialect. Het dialect dreigt langzaam uit te sterven en met dit project willen de vrijwilligers de jongste generatie er weer bekend mee maken. Ook zijn er plannen voor Muurpraet: Flakkeese teksten in de openbare ruimte.
Stichting WO2GO Dennis Notenboom vertelde gepassioneerd als altijd over het werk van Stichting WO2GO. Wat begon als zijn persoonlijke zoektocht naar gecrashte vliegeniers, groeide uit tot een professionele stichting die de oorlogsgeschiedenis van het eiland documenteert en deelt. Tijdens de voordracht deelde hij onder meer het verhaal van Leroy Leist. Hij zat in een bommenwerper die in 1944 voor de kust neerstortte. Toen zijn dochter uit Amerika in 2012 het eiland bezocht, werd precies in die week het boordwapen van haar vaders toestel opgevist door een baggerschip bij de Nieuwe Waterweg. Doordat het een erg drukke vaarroute is, is het helaas nooit gelukt om meer van het vliegtuig te bergen.
Stichting WO2 GO werkt momenteel aan nieuwe digitale themasites, zoals Nooit Vergeten (over alle oorlogsslachtoffers van het eiland), en lanceert binnenkort het videoprogramma Veldpost, waarin in korte afleveringen historische oorlogsdocumentaires worden getoond.
Sociëteit Rethorica Sommelsdijk Factor (secretaris) Leendert van Nimwegen nam de aanwezigen mee in de geschiedenis van Sociëteit Rethorica uit Sommelsdijk. De sociëteit werd opgericht op 26 november 1515 als rederijkerskamer onder de historische lijfspreuk "Hoe langer hoe liever".
In de vijftiende en zestiende eeuw verzorgden de rederijkers toneel en dichtkunst bij kerkelijke feesten. Tegenwoordig richt Rethorica zich op historisch onderzoek (heemkunde). Zo bracht de sociëteit een omvangrijk boekwerk uit over alle veldnamen en boerderijen op Goeree-Overflakkee en publiceerde ze zes polderboeken. Momenteel voert Retorica onderzoek uit naar de geschiedenis van de garnalenpellerij op het eiland.
Gemengde Zangvereniging Advendo Gemengde Zangvereniging Advendo uit Ooltgensplaat viert deze maand het 100-jarig jubileum. Voorzitter Jeannette van Rijswijk vertelt dat ze met haar 58 jaar het jongste id van het koor is. Het geeft meteen aan waar veel organisaties en stichtingen mee kampen: de leden en vrijwilligers vergrijzen en er is weinig tot geen nieuwe aanwas.
Advendo
Ook vertelde ze over de toenemende regeldruk en hoge kosten voor verenigingen. "Wij lopen keihard tegen de muur van papier en ingewikkelde digitale formulieren op. Voor onze oudere vrijwilligers is dit bijna niet meer te doen." Volgens haar kunnen monumenten bepalen hoe het eiland eruit ziet, "maar de muziekverenigingen bepalen hoe ons eiland klinkt!"
Stichting Goereese Poortdagen Esther Siegel-Breek, Liesbeth van Slunteren en Esther Lomas presenteerden Stichting Goereese Portdagen. Elk derde weekend van juni verandert het historische centrum van de stad Goedereede in een sfeervol decor voor de Portdagen.
Het feest ontstond na de viering van 700 jaar stadsrechten in 2012 en is geïnspireerd op een historisch verhaal uit 1918, toen een schip met vaten port strandde voor de kust.
Een belangrijk onderdeel is Havendag Junior op de donderdag. Honderden basisschoolkinderen uit de groepen 5 en 6 doorlopen een educatief parcours langs de haven en toren. Ze maken kennis met oude ambachten zoals netten boeten (repareren), vis roken en vlagseinen. Daarnaast omvat het programma een portproeverij en muzikale optredens.
Streekmuseum Goeree-Overflakkee Tot slot nam Bertrand van den Boogerd het woord namens het Streekmuseum Goeree-Overflakkee in Sommelsdijk. Het museum is gevestigd in historische ambachtshuisjes en is volgens hem als enige streekmuseum van Nederland nagebouwd in Madurodam.
Het museum richt zich sterk op het verzamelen en doorgeven van eilandverhalen. Met het project Watersnood Door Kinderogen verzamelde het museum in samenwerking met het Streekarchief al 190 persoonlijke verhalen over de Ramp van 1953. De bedoeling is om er uiteindelijk 250 vast te leggen. Ze zijn daarbij ook op zoek naar de minder zware of zelfs leuke verhalen. Als voorbeeld noemde hij inwoners die als kleine jongens op de dijk keken wat er was aangespoeld.
Het museum zoekt daarnaast altijd naar manieren om publiek te trekken en geld in te zamelen. Je sterke kanten benutten, gaf hij daarbij als tip aan de aanwezigen. Zo zijn er inmiddels verschillende toneelstukken opgevoerd en verkopen ze streekproducten in dialect.
Ook adviseerde hij verenigingen die kampen met te weinig vrijwilligers om inwoners te vragen voor korte, overzichtelijke projecten in plaats van regelmatige vergaderingen.
Droom van een Cultuurhuis Het formele gedeelte werd afgesloten door Hans van der Schraaf, voorzitter van de Culturele Raad Goeree-Overflakkee. In zijn slotwoord lanceerde hij een ambitieuze toekomstvisie: "Wat zou het mooi zijn als we op Goeree-Overflakkee konden beschikken over een centraal Cultuurhuis waarin alle culturele disciplines een podium krijgen. Investeren in onze jeugd en cultuur levert een enorm sociaal rendement op. Het voorkomt problemen aan de achterkant", vindt hij.
De netwerkbijeenkomst liet zien hoe uiteenlopend cultuur en erfgoed op het eiland zijn. Hoewel erg uitdagingen zijn, zoals vergrijzing en stijgende kosten, is de gedrevenheid onder vrijwilligers nog altijd groot.
