Wie er naar Nederland komt: een uitleg over migranten, asielzoekers en statushouders

Asielzoekers
Mensen komen in aanmerking voor asiel als zij in hun land gevaar lopen vanwege hun religie, politieke overtuiging, nationaliteit, etniciteit of sociale groep. Ook wie risico loopt op de doodstraf, marteling of andere ernstige mishandeling, of die vlucht voor willekeurig geweld of oorlog, kan asiel aanvragen. Gezinsleden van recent toegelaten vluchtelingen kunnen soms via gezinshereniging meekomen.

Meer dan 80 procent van de asielzoekers in Nederland wordt erkend als vluchteling. Veel mensen komen uit Oekraïne, Syrië, Eritrea, Afghanistan, Jemen, Irak, Iran en Turkije. Niet iedereen mag blijven: in 2024 vertrokken bijna 6.000 mensen uit Nederland, deels vrijwillig, deels gedwongen.

Statushouders
Statushouders worden toegewezen aan een gemeente en wachten in een asielzoekerscentrum of zogenaamde ‘doorstroomlocaties’ tot er een woning beschikbaar is. Daarna kunnen zij beginnen met integratie: werken, inburgeren en familie laten overkomen. Na vijf jaar beoordeelt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) opnieuw of zij nog bescherming nodig hebben. Als wordt vastgesteld dat dit niet langer het geval is, kan de verblijfsvergunning worden ingetrokken. In dat geval moet iemand in principe terugkeren naar het land van herkomst, tenzij er een andere verblijfsgrond is om in Nederland te blijven. In dat laatste geval is er geen sprake meer van een statushouder, maar van een migrant met een andere verblijfsstatus.

Arbeidsmigranten en expats
Migratie is een breder begrip. Arbeidsmigranten verrichten vaak laagbetaald werk, terwijl kenniswerkers of expats hoogopgeleid werk doen, bijvoorbeeld in de ICT. Voor Nederland is het aantrekken van kenniswerkers belangrijk vanwege tekorten in bepaalde sectoren.