Geschenkwoningen Nieuwe-Tonge mogelijk erkend als rijksmonument

De Raad voor Cultuur heeft op verzoek van demissionair minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap advies uitgebracht over het concept aanwijzingsprogramma voor de geschenkwoningen die na de Watersnoodramp van 1953 werden geschonken. De raad adviseert om een aantal van deze woningen, waaronder enkele op Goeree-Overflakkee, aan te wijzen als rijksmonument. Deze huizen zijn een zichtbare herinnering aan de ramp en de internationale hulp die daarop volgde.

De ramp van 1953 had enorme gevolgen voor het eiland Goeree-Overflakkee: honderden slachtoffers, tienduizenden verdronken dieren en duizenden beschadigde of verwoeste woningen. Naast nationale hulp kwam er ook aanzienlijke internationale steun. Landen als Noorwegen, Zweden, Finland en Oostenrijk doneerden geld en goederen, waaronder de geschenkwoningen. Deze houten prefab-woningen werden als bouwpakketten naar Nederland gestuurd en ter plaatse opgebouwd. Ze waren goed geïsoleerd, voorzien van dubbele ramen en een verwarmingssysteem, en werden vaak geplaatst aan de rand van bebouwde gebieden in straatjes die soms naar het land van herkomst verwijzen.

Finse woningen
Op Goeree-Overflakkee komen de negen vrijstaande Finse woningen rondom het Finlandplein in Nieuwe-Tonge in aanmerking voor bescherming. De andere geschenkwoningen op het eiland zijn zo ingrijpend gerenoveerd dat ze niet meer als rijksmonument kunnen worden aangewezen.

Geschenkhuizen als symbool
Volgens de Raad voor Cultuur vertegenwoordigen de geschenkwoningen als geheel een belangrijke cultuurhistorische waarde die behouden moet blijven. Ze zijn een symbool van de internationale solidariteit na de ramp. De raad adviseert dat de woningen, als groep, in hun stedenbouwkundige context worden beschermd. Daarbij is de instandhouding van het geheel belangrijker dan de individuele bescherming van de woningen. De Raad voor Cultuur stelt voor de Finse woningen als rijksmonumenten aan te wijzen om hun cultuurhistorische waarde te waarborgen.

"De geschenkwoningen staan symbool voor solidariteit en onderlinge hulp in Europa," zegt Kristel Baele, voorzitter van de Raad voor Cultuur. "Juist in deze tijd moeten we dat verhaal koesteren en doorgeven."