Steeds meer Nederlandse gemeenten laten huishoudelijk afval na het ophalen scheiden in afvalverwerkingsbedrijven. In 2025 kozen 195 gemeenten voor deze methode, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) van 20 november 2026. Dat is bijna 60 procent van alle gemeenten en een flinke stijging ten opzichte van 2023. Goeree-Overflakkee laat huishoudelijk restafval niet achteraf scheiden.
Vooral grote steden maken gebruik van nascheiding. Tegelijkertijd scheiden inwoners thuis iets minder plastic, metalen verpakkingen en drinkpakken. De cijfers laten ook zien dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten. Goeree-Overflakkee kiest niet voor nascheiding, maar laat inwoners het afval zelf scheiden.
Achteraf scheiden
In 2023 liet nog ongeveer een kwart van de Nederlandse gemeenten restafval achteraf scheiden. In 2025 waren dat 195 gemeenten. Bij deze methode halen speciale machines bij afvalverwerkingsbedrijven bruikbare materialen uit het restafval. Dat gebeurt nadat het afval is opgehaald.
Vooral gemeenten met veel inwoners en hoogbouw kiezen voor deze aanpak. In steden als Rotterdam, Den Haag en Vlaardingen wordt meer dan de helft van het restafval achteraf gescheiden. In dichtbevolkte wijken is vaak weinig ruimte voor verschillende afvalbakken. Ook komt het voor dat inwoners hun afval niet in de juiste bak doen.
Niet alle gemeenten maken op grote schaal gebruik van deze methode. In Ommen, Staphorst en Roosendaal wordt bijvoorbeeld slechts 0,2 procent van het restafval achteraf gescheiden.
Minder PMD apart ingezameld
Terwijl afvalverwerkingsbedrijven steeds meer materialen uit restafval halen, zamelen inwoners thuis iets minder plastic, metalen verpakkingen en drinkpakken (pmd) apart in. In 2025 ging het gemiddeld om 20 kilogram per inwoner. Dat is 3 procent minder dan in 2023. Landelijk werd in totaal 367.000 ton pmd ingezameld.
Ook tussen gemeenten zijn de verschillen groot. In 53 gemeenten wordt pmd niet meer apart opgehaald aan huis of via containers in de wijk. In 2023 waren dat er nog 45. In Friesland wordt pmd vrijwel nergens apart ingezameld. Smallingerland vormt daarop een uitzondering.
Er zijn ook gemeenten waar inwoners juist veel pmd apart houden. In Apeldoorn gaat het om 57 kilogram per inwoner en in Westerveld om 54 kilogram.
Restafval daalt
De hoeveelheid restafval die gemeenten inzamelen, neemt verder af. In 2025 ging het gemiddeld om 176 kilogram per inwoner. Dat is het laagste niveau sinds het CBS in 1993 met deze metingen begon.
Toch bestaat bijna 40 procent van het ingezamelde huishoudelijke afval nog uit restafval. De hoeveelheid apart ingezameld klein chemisch afval, textiel en oude elektrische apparaten nam in 2025 met 7,7 procent toe.
Goeree-Overflakkee
Op Goeree-Overflakkee wordt het restafval niet achteraf in een fabriek gescheiden. Volgens de CBS-cijfers over 2025 bedraagt het aandeel nascheiding in de gemeente 0 procent. Inwoners scheiden het afval dus zelf, voordat het wordt opgehaald.
De gemeente is daarmee aangewezen op het scheiden van afval door inwoners. In 2025 werd per inwoner tussen de 20 en 30 kilogram pmd ingezameld. Dat ligt rond of boven het landelijke gemiddelde van 20 kilogram.
Ook de hoeveelheid restafval per inwoner is relatief laag. Op Goeree-Overflakkee ligt deze tussen de 100 en 150 kilogram. Landelijk is dat gemiddeld 176 kilogram per inwoner.
De verschillen met andere delen van Nederland zijn groot. Op de Waddeneilanden loopt de hoeveelheid restafval op tot 379 tot 606 kilogram per inwoner. In Den Haag bedraagt dit 326 kilogram per inwoner.
Verschillende manieren
De CBS-cijfers laten zien dat gemeenten verschillende manieren gebruiken om huishoudelijk afval te scheiden. In gemeenten met veel hoogbouw wordt vaker gekozen voor nascheiding in een fabriek. Andere gemeenten zamelen plastic, metalen verpakkingen en drinkpakken apart in, zodat inwoners het afval zelf kunnen scheiden.
Goeree-Overflakkee behoort tot die laatste groep. De gemeente laat het restafval niet achteraf scheiden. De hoeveelheid restafval per inwoner ligt er bovendien onder het landelijke gemiddelde. Daarmee onderscheidt Goeree-Overflakkee zich van gemeenten die een groter deel van het afval door afvalverwerkingsbedrijven laten scheiden.
Verdeeld
Een peiling van het Opiniepanel Goeree-Overflakkee van Omroep Archipel en Eilanden-Nieuws laat zien dat de deelnemers verdeeld zijn over de toekomst van de afvalinzameling. Aan het onderzoek deden 2.905 mensen mee. De helft van de deelnemers (vijftig procent) spreekt zich uit voor nascheiding, waarbij plastic, metaal en drinkpakken samen met het restafval worden opgehaald en later in een fabriek worden gescheiden. Veertig procent wil het PMD-afval zelf apart blijven aanbieden. Tien procent heeft hierover geen mening.
De huidige inzameling met groene PMD-zakken roept bij veel deelnemers ergernis op. Bijna driekwart vindt de zakken in het straatbeeld storend. Vooral weggewaaide zakken, zwerfafval en ongedierte worden genoemd. Ook de kosten spelen een belangrijke rol bij de voorkeur voor een ander systeem. Zo wil 59 procent van de deelnemers niets extra betalen om van de PMD-zakken af te komen.